September 15, 2016

ԹԱՐԳՄԱՆՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ


















Այս ժողովածուում տեղ գտած տեքստերը, որ Հաննա Արենդթին հետևելով կարելի է անվանել քաղաքական մտքի վարժություններ, նաև թարգմանական վարժություններ են, որոնք արվել են Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի թարգմանության պրակտիկայի դասընթացի շրջանակում։ Ի տարբերություն արդի և ժամանակակից թարգմանական փորձին, որտեղ կա միայն մեկ թարգմանիչ, այս տեքստերի վրա աշխատել են երեսունվեց թարգմանիչներ, և նպատակը կարծես թե ավելի շատ եղել է ոչ թե վերջնական արդյունքը, այլ հենց ընթացքը՝ տեքստերը ընտրելու, ընթերցելու, քննարկելու, վերլուծելու, մեկնաբանելու, թարգմանելու ժամանակամիջոցը։ Այլ կերպ ասած՝ նպատակն էր տեքստերը ապրեցնել թարգմանության միջոցով և ստեղծել մի գիտակից համայնք, որը կմտածի Արենդթի հետ միասին նրա բարձրացրած հարցերի շուրջ, և կլայնացնի հարցերի շրջանակը այնքան, որ հարցերը ներառեն նաև մեզ և մեր իրականությունը, կամ այնպես որ մենք ներառենք այդ հարցերը մեր գիտակցության մեջ։ Եթե կարողացել ենք ընթերցողին փոխանցել այս մտածելու ընթացքը (մտածել՝ որպեսզի հասկանալ, ինքդ քեզ համար, այն է՝ մտածել քննադատական ձևով, քաղաքականացնելով ամեն երևույթ, և դրանով իսկ մերժել անտարբերությունը), ուրեմն թարգմանությունը հաջողել է։

Տեքստերը շատ տարբեր են թե՛ ոճային, թե՛ բովանդակային առումով և այս բազմազանության նպատակն է ձայն տալ և լսելի դարձնել Արենդթի յուրահատուկ բազմաձայնությունը, ինչպես նաև բազմալեզվությունը։ Եվ իրոք, թեև Արենդթը գրում էր իր համար նոր լեզվով՝ անգլերենով, այսպես ասած «զանգավածային մշակույթի» լեզվով, որը նրա համար նաև զվարճանքի, մակերեսային, խորությունից զուրկ և սակայն գոյատևման համար անհրաժեշտ լեզու էր, նա մտածում էր գերմաներենով, որը համարում էր իր մայրենի լեզուն, որի կորուստը, ինչպես նկարագրում է «Մենք՝ փախստականներս»-ում, նշանակում էր արձագանքելու բնականության, շարժուձևի պարզության, զգացմունքներն անկեղծորեն արտահայտելու կարողության կորուստ։ Սա նաև այն լեզուն էր, որով արձակվում էին մահվան դատավճիռներ և որով արդարացվում էին այդ դատավճիռներ կայացնողները։ Ինչպես Կարլ Յասպերսին ուղղված 1933 թվականի (այն տարին, երբ նրան ձերբակալեցին և ազատ արձակվելուց անմիջապես հետո նա փախավ Ֆրանսիա) հունվարին ուղարկված նամակում գրում է.
Գերմանիան ինձ համար նշանակում է մայրենի լեզու, փիլիսոփայություն և գրականություն։ Ես կարող եմ և պետք է կանգնեմ այդ ամենի կողքին։ Բայց ես նաև պարտավոր եմ պահել իմ հեռավորությունը. ես չեմ կարող լինել ո՛չ կողմ, ո՛չ էլ դեմ, երբ կարդում եմ Մաքս Վեբերի հրաշալի նախադասությունը, որտեղ նա ասում է, որ Գերմանիան ետ ոտքի կանգնեցնելու համար նա պատրաստ է անգամ դևի հետ դաշինք կնքել։ Ահա այս նախադասությունն է, որն, ըստ իս, բացահայտում է կրիտիկական կետը։[1]
Այն, որ Արենդթը մտածում է գերմաներեն և գրում է (գերմաներենից թարգմանելով) անգլերեն, թարգմանչի համար թե՛ կաշկանդող է և թե՛ ազատագրող, քանի որ նա մակերեսայնորեն առերեսվում է մի լեզվի հետ, որի ետևում գործում է մեկ ուրիշը, [2] այն մեկը, որի համար Արենդթը ևս Ուրիշ էր՝ մի «գիտակից պարիա». կաշկանդող է, քանի որ բուն իմաստը (ոճային և բովանդակային) երբեմն միայն տեղ-տեղ է թափանցում միջնորդ անգլերենի միջով, ազատագրող է, քանի որ միշտ կարելի է խույս տալ միջնորդ լեզվի կաղապարներից և հարաբերվել անտեսանելի լեզվի հետ, այսինքն՝ կուրորեն շոշափելով և զգալով հայտնաբերել այն, ինչ տեսանելի չէ, բայց այնտեղ է՝ բուն իմաստը։ Ընթերցողը ևս սա պետք է մտքում ունենա, քանի որ առնչվելու է տարօրինակ ու հիբրիդային փոխաբերական լեզվի, գուցե անբնական շարահյուսության, անծանոթ համեմատությունների, ոչ-կանոնավոր բառակապակցությունների, և սակայն սա օրինաչափ է, քանի որ սա է մի քանի լեզուներում ապրելու և մտածելու անսահման հնարավորությունը։ Բնագրում գործում են յոթ կոնկրետ տեսանելի լեզուներ՝ անգլերեն, լատիներեն, հունարեն, եբրայերեն, գերմաներեն, ֆրանսերեն, իտալերեն, և մեկ ընդհանուր անտեսանելի լեզու՝ գերմաներեն։ Անգլերեն տեքստերը սկզբնական շրջանում միշտ խմբագրում էին Արենդթի ընկերները՝ ամենից հաճախ ամերիկացի գրողներ Մերի Մքարթին և Րանդլ Ջարելը։

Տեքստերը ընտրելիս՝ թարգմանիչների համար կարևոր է եղել ներառել բացի ընդունված գիտական հոդվածներից նաև այլ ոճերի գրվածքներ, ինչպես օրինակ՝ նամակագրություն, քանի որ հոդվածներ գրելուց բացի, Արենդթը կյանքի ընթացքում անդադար նամակագրվել է այլ մտավորականների հետ, ինչպես օրինակ՝ Էրիք Վոյգելինի, Կարլ Յասպերսի, Մերի Մքարթիի, Մարտին Հայդեգերի, և այլոց հետ։ Նամակներում և հրապարակախոսական հոդվածներում Արենդթի ձայնը առավել աշխույժ է, արտահայտիչ, երբեմն հեգնական, և սա շատ բնորոշ է նրա ոճին և ինքնությանը, «որը մարդկանց ստիպում է խոսել մեկ անփոխարինելի անձի միակ ձայնով»։[3] Արենդթը խիստ քննադատվել է իր հենց այս հեգնական ձայնի համար, հատկապես երբ 1961 թվականին «Նյու Յորքեր»-ի համար լուսաբանում էր Ադոլֆ Այխմանի դատավարությունը Երուսաղեմում։ Ըստ Արենդթի՝ «չարիքի բանալությունն» այն է, որ մարդիկ լուրջ են ընդունում Ադոլֆ Այխմանի պես բյուրոկրատների (կամ համազգեստավորների) և այդպիսով՝ նրանց օժտում հեղինակությամբ։ Իսկ «հեղինակության մեծագույն թշնամին արհամարհանքն է, և այն ջախջախելու ամենահաստատ ձևը ծիծաղն է»։[4]

Տեքստերը շարված են ըստ ժամանակագրական կարգի՝ սկսելով Արենդթի «Մենք՝ փախստականներս» հրապարակախոսական հոդվածով, որը նրա անգլերենով գրված առաջին տեքստերից է՝ հրապարակված 1943 թվականին՝ Միացյալ Նահանգներ գաղթելուց երկու տարի անց։ Հոդվածը մեծ արձագանք է ստացել շատ մտավորականների կողմից և ինչ-որ տեղ նաև կողմնորոշել և քաղաքականացրել Ջիորջիո Ագամբենի միտքը, ով 1993 թվականին իր «Մարդու իրավունքներից անդին» էսսեում, հղվելով Արենդթի այս հոդվածին, գրում է.
Այսօր մենք հեշտորեն տարբերակում ենք փախստականներին պետականազուրկ ժողովուրդներից, սակայն այս տարբերակումն անցյալում այդքան պարզ ու դյուրին չի եղել, ինչպես կարող է թվալ առաջին հայացքից, և իրականում այսօր էլ դյուրին չէ։ Սկզբում, շատ փախստականներ, ովքեր տեխնիկապես պետականազուրկ չէին, նախընտրում էին դառնալ այդպիսին, քան վերադառնալ իրենց երկիր։ Մյուս կողմից՝ ռուս, հայ և հունգարացի փախստականներն անհապաղ ապազգայնացվեցին նոր թուրք և սովետական կառավարությունների կողմից։ Կարևոր է նշել, թե ինչպես, Առաջին համաշխարհային պատերազմից ի վեր, շատ եվրոպական պետություններ սկսեցին ընդունել օրենքներ, որոնք թույլ էին տալիս հպատակազրկել և ապազգայնացնել իրենց քաղաքացիներին։ [. . .] Այն մի քանի կանոններից մեկը, որին նացիստները միշտ հավատարմորեն հնազանդվում էին «հարցի վերջնական լուծման» ընթացքում, այն էր, որ հրեաները և գնչուները կարող էին ոչնչացման ճամբարներ ուղարկվել միայն ամբողջովին ապազգայնացվելուց հետո [. . .]։ Երբ նրանց իրավունքներն այլևս քաղաքացու իրավունքներ չեն, այսինքն՝ երբ մարդ արարածներն իսկապես սակրալ են, ինչպես որ հռոմեական իրավունքն էր կիրառում այս եզրը արխայիկ դարաշրջանում՝ դատապարտված մահվան։[5]
Ագամբենը դեռևս իր ուսանողական տարիներից կարդում էր Արենդթ և անգամ 1970 թվականի փետրվարի 21-ին Արենդթին ուղղված իր առաջին նամակում նշում է. «Երիտասարդ գրող և էսսեիստ եմ, ում համար Ձեր գրքերի հայտնաբերումը անցյալ տարի եղել է շատ բեկումնային»։ Եվ սա գուցե ճիշտ է նաև նրանց համար, ովքեր հայտնաբերում են «Մենք՝ փախստականներս» այսօր, երբ կրկին ականատես ենք լինում, թե ինչպես է «եվրոպական ժողովուրդների միությունը փուլ գալիս», երբ և որովհետև այն թույլ է տալիս վտարել ու հալածանքների ենթարկել իր ամենաթույլ անդամներին, այս անգամ՝ պաղեստինցիներին և սիրիացիներին։ Ագամբենի խոսքերով, փախստականը պետք է դիտարկվի այնպես, ինչպես որ է՝ ոչ պակաս, քան սահման-հղացք, որը միաժամանակ թե՛ արմատական ճգնաժամ է բերում ազգ-պետության սկզբունքներին և թե՛ ճանապարհ հարթում կատեգորիաների վերաձևակերպման (նորոգման) համար, ինչն այլևս չի կարող հետաձգվել։[6]

«Էքսպանսիա և իշխանության փիլիսոփայությունը» (1946թ.) և «Գաղափարախոսություն և ահաբեկում»-ը (գրված Ստալինի մահվանից անմիջապես հետո և տպված 1953 թվականի հուլիսին) հետագայում որոշ փոփոխություններով մտան Արենդթի առավել հայտնի՝ «Ամբողջատիրության ակունքները» գրքի մեջ։ Թեև «Ամբողջատիրության ակունքները. Պատասխան»-ը բովանդակային առումով պատկանում է այս երկուսին, սակայն ոճային առումով շատ տարբեր է, քանի որ գրված է որպես նամակ-պատասխան (իր ընկեր և համախոհ քաղաքական փիլիսոփա Էրիք Վոյգելինին), և հետևաբար ձայնը շատ ավելի կենդանի է, դիալեկտիկական, և հեգնական երանգները շատ ավելի ընդգծված են, ինչն այն ավելի մոտ է բերում «Մենք՝ փախստականներս»-ի ոճին։ «Կարլ Յասպերս. Աշխարհի քաղաքացի՞» ակնարկը Արենդթի և Յասպերսի համատեղ աշխատանքի և մտքափոխանակության (քառասուներեք տարվա) մտավոր հարաբերությունից հատված է, որտեղ Արենդթը հարցադրում է Յասպերսի աշխարհաքաղաքացիության հղացքի նշանակությունը։ Ակնարկի առաջին տարբերակում (որը տպվել էր Փոլ Շլիփի «Կարլ Յասպերսի փիլիսոփայությունը» ժողովածուում, 1957թ.) հարցականը վերնագրից հանված է և կան մի քանի տարբերություններ, սակայն նախընտրել ենք որպես աղբյուր օգտագործել Արենդթի վերախմբագրած տարբերակը, որը տպվել է իր «Մարդիկ մութ ժամանակներում» (1968թ.) ժողովածուում։ «Ի՞նչ է հեղինակությունը» առաջին անգամ լույս է տեսել 1958 թվականին Կարլ Ֆրիդրիխի «Հեղինակություն» ժողովածուում «Ի՞նչ էր հեղինակությունը» վերտառությամբ, սակայն որպես թարգմանության աղբյուր ընտրել ենք վերախմբագրված տարբերակը, որը տպվել է Արենդթի «Անցյալի ու ապագայի միջև» ժողովածուում (1961թ.)։ 1960 թվականին հրատարակված «Հասարակություն և մշակույթ»-ն ավելի տեղային տեքստ է այն առումով, որ անմիջականորեն անդրադառնում է Միացյալ Նահանգների ժամանակակից իրականությանը, «զվարճանքի արդյունաբերությանը» և զանգվածային մշակույթին. այն կարելի է պատշաճորեն տեղադրել 20-րդ դարի սկզբին ձևավորված զանգվածային մշակույթի մեկնաբանության (Վալտեր Բենյամին, Բորիս Արվատով) և քննադատության (Թեոդոր Ադոռնո) դիսկուրսում։ Ի վերջո, «Պատերազմ և հեղափոխություն»-ը 1963 թվականին հրատարակված «Հեղափոխության մասին» ժողովածուի ներածական գլուխն է, որտեղ Արենդթը դիպուկ ձևով կանխատեսում է, որ ի տարբերություն 20-րդ դարի, որը կերտվել էր պատերազմներով, 21-րդ դարը (նրա համար՝ «կանխատեսելի ապագան») լինելու է հեղափոխությունների դարաշրջան։


[1] Hannah Arendt and Karl Jaspers: Correspondence, 1926-1969, eds. Lottie Kohler and Hans Saner, trans. Robert and Rita Kimber (New York: Harcourt Brace Jovanovich, 1992), 16.
[2] Եվ Արենդթը այդպես էլ նկարագրում է երկու լեզուների տարբերությունը 1964 թվականին Գյունթեր Գաուսին տված իր հայտնի հարցազրույցում. «Ես գերմաներենով անգիր գիտեմ գերմանական պոեզիայի մեծ մասը [Գյոթե, Հայնե, Ռիլկե]. այդ բանաստեղծությունները միշտ այնտեղ են՝ մտքիս ետևում, սա անհնար է մեկ այլ լեզվի դեպքում։ Հետևաբար ես ազատ եմ գերմաներենում և ինձ թույլ եմ տալիս ազատություններ, որ երբեք թույլ չէի տա ինձ անգլերենում»։
[3] Տե՛ս սույն ժողովածուում «Գաղափարախոսություն և ահաբեկում», էջ 82։
[4] Hannah Arendt, “On Violence” in Crises of the Republic (New York: Harcourt, 1972), 144.
[5] Giorgio Agamben, “Beyond Human Rights,” in Means Without End: Notes on Politics, trans. Vincenzo Binetti and Cesare Casarino (Minneapolis: University of Minnesota Press, 2000), 14-26.
[6] Նույն տեղում։

August 1, 2016

Հիշելով Նիրի Մելգոնեանին / Remembering Neery Melkonian


Ուրբաթ՝ հուլիսի 29-ին, ժամը 20:00-ին, Ժամանակակից արվեստի ինստիտուտի այգում տեղի ունեցավ բոլորիս համար հարազատ ընկեր և գործընկեր Նիրի Մելգոնեանի կյանքի ու ծավալած գործունեության հիշատակին նվիրված երեկո: Նա վաղաժամ հեռացավ մեզանից այս տարվա հուլիսի 2-ին, Նյու Յորքում: Երեկոյի ընթացքում մասնակիցները պարսկական ակացիա տնկեցին, որին հաջորդեց իր (գործ)ընկերների հիշատակի խոսքը։

                           -                            -                            -                            -                            -                             -

The commemoration of the life and work of our dear friend and colleague Neery Melkonian took place in the garden of the Institute for Contemporary Art in Yerevan on Friday, July 29, at 20:00. She passed away in New York on July 2, 2016. The participants planted a Persian acacia in her memory, which was followed by speeches made by her friends and colleagues.



*                            *                            *                            *                            *                            *                            *



 

վիդեոն՝ ՏԵ-ի / video by QY


*                            *                            *                            *                            *                            *                            *




        »   »



  










              







«   «





| լուսանկարները՝ Մոմիկ Վարդանյանի և Արևիկ Արևշատյանի / photos by Momik Vardanyan and Arevik Arevshatyan



*                            *                            *                            *                            *                            *                            *


Ժամանակակից արվեստի պատմաբան և համադրող Նիրի Մելգոնեանը Նյու Յորքում բնակվող անկախ հետազոտող էր և գրող: Իր մասնագիտական գործունեության ընթացքում զբաղեցրել է ԱՄՆ-ի Նյու Մեքսիկո նահանգում գտնվող Սանտա Ֆեի ժամանակակից արվեստի կենտրոնի տնօրենի և Նյու Յորքում գործող Բարդի համալսարանի Համադրողական ուսումնասիրությունների կենտրոնի փոխտնօրենի պաշտոնները: Համադրել է 20-ից ավելի անհատական ցուցահանդես, որոնց թվում՝ Ռիչարդ Լոնգի, Փետահ Քոյնեի, Ջեյմս Լունայի, Սելիա Ալվարեզ Մունոզի, Ջիմ Հոդջեսի և անվանի այլ արվեստագետների ցուցահանդեսները: Նա նաև կազմակերպել է տարբեր ուղեգնաց խմբակային ցուցահանդեսներ, որոնցից հատկապես հայտնի են երկուսը՝ «Դիպուկահարի բույնը. Լյուսի Ռ. Լիփարդի հետ ապրած արվեստը» և «Հյուսիսի Ամազոնը. ի վերանայումն Ջեյմս Բեյի» ցուցադրությունները:

Իր գործունեության ընթացքում Նիրի Մելգոնեանը հարցազրույցներ է վարել մշակույթի լայն շրջանակի գործիչների՝ Քրիստոյի և Ժան-Կլոդի, Լեո Կաստելլիի, Ինգրիդ Սիչիի, Վասիֆ Քորտունի, Ջեննի Հոլզերի, Ժան Քուիք-Թը-Սի (Արագատես) Սմիթի և այլոց հետ: Քննախոսական հոդվածներով հանդես է եկել «Afterimage», «AIM», «Al-Jadid», «ARTS Magazine», «Artspace», «Art Papers», «THE», «The New Mexican», «AICA Newsletter», «Santa Fe Reporter», «Sculpture», «Visions and ARARAT Quarterly» և այլ պարբերականներում: Վերջերս էլ Նիրի Մելգոնեանն իր ավանդը բերեց Վենետիկի 2015 թվականի՝ լավագույն ազգային տաղավարի համար «Ոսկե առյուծ» մրցանակին արժանացած «Հայություն» («Արմենիթի») նախագծի հանդեսին:

Մելգոնեանի կազմակերպած գիտաժողովների թվում կարելի է հիշատակել Նոր թանգարանի («New Museum») հարկի ներքո անցկացված և Մոնա Հաթումի՝ Ամերիկայում ունեցած անդրանիկ թեմատիկ ցուցահանդեսի կապակցությամբ նախաձեռնված «Մշակույթն առ ճանապարհավ» քննախոսական չորս երկխոսություններից բաղկացած շարքը, ինչպես նաև՝ Կոլումբիայի համալսարանում կայացած «Խոսք ու զրույց հյուրասենյակի պատերից անդին. Հայոց սփյուռքն ու իր դժգոհությունները» խորագրով գիտաժողովը, իսկ վերջերս էլ՝ Հայաստանի ամերիկյան համալսարանում անցկացված «Լռեցնելու (և ձայն տալու) ռազմավարություններ» վերտառությամբ գիտաժողովը:

Տարբեր պատկերասրահների հետ արտահաստիքային հիմունքներով իրականացրած իր համադրողական նախագծերի մեջ Մելգոնեանը նաև ներգրավել է բազմաթիվ հայ արվեստագետների՝ Զատիկ Զատիկեանին, Սէդա Մանուկեանին, Արտաշին, Ազատ Սարգսյանին, Օննիկ Քարտաշին և այլոց: Դեֆնե Այասի հետ համատեղ համադրած նրա ամենավերջին նախագծերից մեկը՝ «Ակնկույր տեսուլիսներ. Դիպվածական հանդիպումներ երբեմնի կայսրության չորսուբոլոր եզերքներից» հետազոտում էր Օսմանյան կայսրության բազմատարր աշխարհագրության բաղկացուցիչ մասը կազմած մարդկանց ու վայրերի ու մշակույթների հետքերը: Մելգոնեանը նաև «NK ARTS» հասարակական կազմակերպության հիմնադիր տնօրենն էր, որը հատուկ հիմնադրել էր Լեռնային Ղարաբաղի տնտեսական աճին ու հասարակական նորոգմանը նպաստելու նպատակադրությամբ: Անավարտ մնաց Նիրի Մելգոնեանի նոր՝ «Շեշտական ֆեմինիզմ. հայ կանայք և արվեստը, վերընծայումից՝ ինքնավերընծայման» նախագիծը:

                           -                            -                            -                            -                            -                            -


Contemporary art historian and curator Neery Melkonian (1955-2016) was an independent researcher and writer based in New York. Over the course of her professional career, Melkonian served as Director of the Center for Contemporary Arts in Santa Fe (NM), Associate Director of the Center for Curatorial Studies at Bard College (NY), and organized over 20 solo exhibitions including works by Richard Long, Petah Coyne, James Luna, Celia Alvarez Munoz, Jim Hodges and other well-known artists. Two of her best known traveling group exhibitions were “Sniper’s Nest: Art that has Lived with Lucy R. Lippard” and “Amazon of the North: James Bay Revisited.”

She conducted interviews with a wide range of cultural figures including Christo and Jean Claude, Leo Castelli, Ingrid Sichey, Vasif Kortun, Jenny Holzer, and Jaune Quick-To-See Smith. She published critical articles in Afterimage, AIM, Al-Jadid, ARTS Magazine, Artspace, Art Papers, THE, The New Mexican, AICA Newsletter, Santa Fe Reporter, Sculpture, Visions and ARARAT Quarterly. Most recently, she contributed to the catalogue for “Armenity,” the Armenian pavilion at the 2015 Venice Biennale, which won the Golden Lion for best national pavilion.

Among the symposia organized by Melkonian were “Culture en Route”—a series of four critical dialogs at the New Museum in conjunction with Mona Hatoum’s first survey exhibition in the United States; “Speaking Beyond Living Room Walls: The Armenian Diaspora and its Discontents” at Columbia University; and the most recent panel discussion “Strategies of (Un)silencing” at the American University of Armenia.

Her freelance curatorial work with galleries included Armenian artists such as Zadik Zadikian, Seta Manoukian, Ardash, Azat Sargsyan, and Onnig Kardash, among others. One of her most recent projects, Blind Dates: New Encounters from the Edges of a Former Empire, co-curated with Defne Ayas, explored the traces of peoples, places and cultures that once constituted the diverse geography of the Ottoman Empire. Melkonian also served as founding director for NK ARTS, a small non-profit dedicated to stimulating economic growth and social recovery in Nagorno Karabakh and the unfinished project Accented Feminism: Armenian Women and Art, from Representation to Self-Representation.

June 23, 2016

Տարօրինակելով տարօրինակվածի մասին

2016-06-20 12:01 GMT-05:00:
Ժող, ախր էն օրվա «արվեստի գործը» շատ ավելի ուժեղ էր ԱԱԾի դեմ քան էս տղու տղայական տանկը ու գյադայական ակցիան, բայց չգիտես ինչու՝ միայն սա ա տարածվում ու հանրային հնչեղություն ստանում։

2016-06-20 22:34 GMT-05:00:
աննա ջան, իմ կարծիքով (և սա միայն իմ կարծիքն է) տե կոլեկտիվի նպատակը ոստիկանության հետ բախում ունենալը չէ։ բերման ենթարկվելը շա՜տ հեշտ է, ու ցանկացած մարդ կարող է դա անել։ այլ հարց է, թե կարե՞լի է շարունակել գործել, անել ակցիաներ և փնտրել համախոհներ ու ստեղծել հաղորդակցություն ու կապ համայնքների հետ ուրիշ (ոչ ճակատային և ոչ ուժային) լեզուներով։ ավելի մեծ հիմարություն է թույլ տալ որ քեզ «դատի» այս համակարգը, այս անօրեն ռեժիմը, քան կենդանի համայնքը։

2016-06-21 8:17 GMT+04:00:
և իրականում սխալ եմ ասում, ոչ թե ակցիաներ՝ մենք ակցիաներ չենք անում, այլ տեղի ունենալիքներ, որոնք տեղ են պահանջում ու

http://queeringyerevan.blogspot.am/2009/10/teghi-unenaliq.html

2016-06-21 8:40 GMT+04:00:
Աննա ջան, իրականում եթե իրենց հայացքով նայես, կտեսնես, որ իրենց հուզող «միակ» բանը դա իրենց իշխանությունը պահելն է։ Արտակի ակցիան ագրեսիվ էր, հարձակողական էր, սիմվոլիկ պատերազմի հրավեր ու հետևաբար մենք արդեն գիտենք իրենք ինչ անսրտությամբ են իրենց կոնկուրենտ հակառակորդներին սրբում։ Երբ պատերազմը սկսվեց, մի խումբ մարդիկ ու հատկապես ֆեմինիստ կանայք խոսում էին խաղաղության անունից։ Խաղաղությունը իր մեջ սերն էլ է ներառում։ Իշխանության մրցակցության դաշտում համբույրը, սերը նույնիսկ եթե միասեռական է, դիտարկվում է որպես խաղաղասիրական ակտ, իսկ խաղաղասերները իշխանությանը վտանգի տակ չեն դնում։ Կարծում եմ սա է պատճառներից մեկը, որ բացի «խայտառակելուց» ուրիշ կոշտ քայլեր չեն ձեռնարկում։ Ու նաև պետք է հիշենք մեկ այլ բան, որ տանկի ակցիայի շուխուռը ակցիան անելու ժամանակ չթնդաց, այլ հենց դատական գործի ժամանակ։ Այսինքն կապ չունի այս հասարակության համար դու ինչ ես անում, այն կարևոր է դառնում երբ քեզ պետությունն է դատում։

2016-06-21 9:37 GMT+04:00:
Դե հենց դրանից էլ պայթում եմ, որ գյադա պետությունը գյադայականն ա ընդունում որպես մարտահրավեր, ու ոչբռնության մեթոդները ցավոք անտարբերության են մատնվում, մինչդեռ ինձ համար կարևոր ա, որ դրանք հնչեղություն ստանային, դրանցով ոգեշնչվեին մարդիկ, հենց էդ սերը դառնար մարդկանց համար արժեք։ Ու այո, ցավում եմ, որ դատելիս ա ստացվում էդ հնչեղությունը ու բացարձակ ի նկատի չունեի, որ լավ կլիներ որ դատական գործ լիներ, հակառակը՝ ցավում եմ, որ էս ա վիճակը, որ հնչեղությունն ամեն դեպքում ապահովում ա էդ պետություն կոչվածը, որը դատում ա։

միայն մի բանում համաձայն չեմ, որ խաղաղասերները վտանգի տակ չեն դնում իշխանությանը, այսինքն՝ եթե ուզեն, շատ լավ էլ կդնեն ու ոչբռնի կերպով, ու դրանում ես ոչ միայն համոզված եմ, այլ բազմակողմանիորեն ուսումնասիրած։Ճ լավ եղեք։

2016-06-21 0:44 GMT-05:00:
ps. եթե զուգահեռ տանենք քո բերած երկու օրինակները ռուսական վայնա արտ խմբի իրականացրած երկու հանրային միջամտությունների հետ, որոնք են՝ ա) ռուսական աած-ի շենքի դիմաց կամուրջի վրա նկարել գիգանտ առնանդամ, բ) խմբի միայն կանայք մետրոյում համբուրում էին ոստիկաններին, տեսնենք թե ինչ եղավ։ առաջինը հանեց մեծ շուխուր, ու մարդկանց կյանքը վտանգի տակ դրվեց, իսկ երկրորդով հիացան ու հաճույք ստացան, բայց վտանգ չտեսան։

ես համաձայն եմ քո հետ, բայց փորձել էի գրել, թե իրենց համար այս պահին վտանգը ինչպես է սահմանվում։

2016-06-21 10:25 GMT+04:00:
Լավ կլիներ մի նամակում մտքերս դնեի :) ամեն դեպքում ևս մեկ նամակով մեկնաբանությանս շարունակությունը։

Ըստ իս այս տեղի ունենալիքը իր բնույթով խախտում է հանրայինի ու մասնավորի սահմանները։ Այստեղ գործողությունը ագրեսիվ չէ ու ուղղված է իր միջավայրին, սակայն ոչ միանշանակ ձևով։ Այն կարծես բեմադրված է լուսանկարչական սրահում (ինչպես օրինակ Մարիամ Շահինյանի ֆոտոստուդիայում, ուր այցելում էին թաքնված սիրահարները), իսկ ԱԱԾ-ի շենքը կարծես հանդիսանում է ֆոնի դեկորացիա։ Մարմինների այս կոմբինացիան նույնպես ստուդիային ներհատուկ է՝ մեկը նստած է աթոռին, իսկ մյուսը կանգնած է կողքին անձրևանոցով։ Երկուսի հայցքը կարծես հենց լուսանկարչական սարքին են ուղղված։ Այս առումով պետք չէ մոռանալ հենց ոգեշնչման աղբյուրների՝ երկու լուսանկարների առկայությունը (Խաչատուրյան-Տոմարաձե և Փարաջանով-Վարդանով) ու տեսնել այս տեղի ունենալիքը որպես մասնավոր ստուդիայի տարածքի պատերի կոտրում։ Քաղաքը դառնում է մի մեծ ստուդիա, այն քաղաքը, որտեղ նորապսակները նկարվում են բնության գրկում, իսկ ազատ սիրահարները նկարվում են ճնշող, անօրինական համակարգի շինության գրկում։

2016-06-23 12:35 GMT+04:00:
ՃՃ, Շուշանն էլ էն օրը ասեց . . չեն նկատում թե նկատում են կարևոր չի . . . քանի որ նկատել-չնկատելու մասին մտածելը ենթադրում ա իշխանական հարաբերությունների մեջ մտնելը . .  նույնիսկ մեր ուղեղներում դա կրելը . . . ոչ ոք չի նկատում որ ԱԱԾ-ում մարդիկ ցմահ նստած են, ոչ ոք չի նկատում որ կանայք համբուրվում են, աչքից դուրս ա, օրվա մեջ չի, ու ես ուրախ եմ, որ այդպես ա, որովհետև դա ինձ հիշեցնում ա որ կյանքը այդտեղ ա . . որ փխրուն ա, որ լինում ա, որ հենց էդ առիթ չդառնալու, ֆոկուսի մեջ չլինելու շնորհիվ միայն դա գտնվում ա մի տեղ, որտեղ միայն իրականը հնարավոր ա դառնում . . . եթե նկատեն, անվանեն, տեղավորեն ուղեղներում, դրոշմը տան ցանկացած կերպ՝ կմեռնի, կգնա, գրված կլինի, արդեն անհնարին ու եղած կլինի . . . այսպես թե այնպես ամեն ինչ անցյալում ա, նույնիսկ էն պահին երբ լուսինեն լալայի հետ համբուրվում ա, բայց մի բան կա՝ լուսինեն ու լալան իրար նայելով ու իրար հպվելով դարձնում են իրավիճակը ներկա: հանդիպում կա ու ինձ համար դա կարևոր ա . . Փարաջանովի ու իր ընկերոջ, Գայանե Խաչատուրյանի ու իր ընկերուհու հետ, ում անունները ինձ հայտնի չեն: Գայանե Խաչատուրյանին ես մինչև դա չգիտեի, բայց հասկանում եմ ինչ հանդիպում էին փնտրում տեսախցիկին նայելով:

Բանտում մարդիկ հանդիպում են: Համբուրվելով ես բանտից դուրս եմ գալիս, որովհետև պատը կապ չունի այլևս: Անհնարինը՝ ծիծաղելի է և ոչ կարևոր

2016-06-23 12:54 GMT+04:00:
Տաս տարի առաջ գիրք էի տարել ԿԳԲ-ի շենք Նաիրի Հունանյանի համար . . . ընկերուհիս էր գրել ու ձեռագիր էր . . սպիտակ գույնի . . վախենում էի քրտնած մատներս չմաշեին դա . . շատ էի ուզում տեղ հասներ . . . մի կես ժամ մեզ պահեցին նախասրահում, որտեղ գլխի էի ընկնում, որ տեսախցիկներով մեզ նայում էին . . . հետո պատուհանը բացվեց ու մի գլուխ ուսերով ու սպիտակ վերնաշապիկով փորձում էր մի քսան րոպե ինձանից հասկանալ թե ով եմ ու ինչի ա մտքովս անցնել գիրք բերել Հունանյանին . . . խոսք տվեց որ կփոխանցի . . . մի երկու ամիս հետո հանդիպեցի էդ մարդուն մարդու իրավունքների վերաբերյալ չգիտեմ ինչ կոնֆերանսի ժամանակ, ճանաչեցի ու զարմացա թե ինչ կարճ բոյ ուներ . . . հարցրեցի թե փոխանցեցիր թե չէ, ասաց որ չէ, որ չէր կարող, որ եսիմ ինչ, որ  Հունանյանի եղբորը էլ չի կարող պահել, որովհետև ո՞վ դրան կպահի, գժվել ա՞. . . և այլն և այլն . . . զզվելի իրավիճակ «մարդու իրավունքների» զզվելի կոնտեքստում . . . մինչև հիմա սիրտս խառնում ա . . երկրորդ հարկում իրանք ունեն թանգարան . . գլխներիդ ընկնի էդ թանգարանը, էդ պատերը, ամբողջ անտուրաժը որով ձեզ շրջապատել եք . . արա էդ ինչ են անում? արտասահմանցի են? եսիմ չեմ խոսում

2016-06-23 20:08 GMT+04:00:
es uzum ei grkei arminein asei shnorhakalutyun, bayc es entex chei

erb du shatrvani mej eir, vostikannery amen inch anum ein vor menq heru linenq qeznic, menak mnain u irenc gorcy anenin

iharke kapvac e, bayc lezun e urish

2016-07-06 13:20 GMT+04:00:
Ուզում եմ վերադառնալ էս խոսակցությանը, ամեն դեպքում ուզում էի ավելի խորքային արտահայտեի իմ մտքերը էս թեմայի շուրջ։

Թեև տարաձայնություն կար երկու կանանց՝ նախկին ՊԱԿի առջև գործողության անվան հետ՝ ակցիա է դա, թե արվեստի գործ, միևնույն է, երկուսի հիմքում էլ (գործողություն, արվեստի գործ) «գործ» բառն է, այսինքն՝ շարժում, արվող մի բան, ստատիկ իրավիճակի խախտում և ըստ էության՝ հարաբերություն։ Ինձ համար այդ հարաբերությունը հստակ բախում է ճնշողի, վերահսկողի, սպանողի, խոշտանգողի և նրա միջև, ով չի ենթարկվում էդ ամենին ու դիմադրում է։ Գործողությունն ինքնին դիմություն էր, և ես ուզում էի խնդրականացնել դիմադրության մեթոդը և համեմատել մեկ այլ գործողության հետ, որը բնութագրել էի «գյադայական», բռնության քարոզով լի։ Ինձ համար շատ կարևոր է դիմադրությունը հանուն ապրելու (ըստ էության՝ ինչի՞ն ենք դիմադրում, որ ապրենք ազատ, արժանապատիվ, ինքնօրեն, հանրայնորեն և այլն), բայցևայնպես շատ կարևոր է, որ դիմադրությունն ինքնին կյանքի արժեքով մղվի։ Դիմադրում ենք սիրելով ու սիրով՝ սենց ընկալեցի ես գործողությունը, կարծում եմ՝ կյանքն ու սիրելը մերժողների համար դա նույնչափ խոցելի կարող էր լինել, որքան ստվարաթղթեի տանկը, եթե մշակութային բռնությունն այդքան խորքային չլիներ այս հասարակության գիտակցության մեջ, այսինքն՝ ոչ միայն իրենց՝ նախկին ՊԱԿի խոշտանգողների, այլև լայն հանրության ու ասենք՝ լրագրողների։ Բայց քանի որ մշակութային բռնությունը, այսինքն՝ բռնության ու բռնի մեթոդների համընդհանուր արդարացումն ու փառաբանումը այդչափ տարածված է, ոչբռնի մեթոդը, թվում է, ուշադրության չարժանացավ։

Էստեղ շատ էլեմենտներ կան միգուցե, բայց անկհայտ է, որ պատրիարխալությունը, որը բռնության բոլոր տեսակների մարմնացումն է, այդ թվում՝ մշակութայինի, դեռ որոշ ժամանակ չի ընկալի ոչբռնությունը, բայց ես վստահ եմ, որ հենց ոչբռնությունն է սասանելու էդ պատերն ու ջարդելու էդ շղթաները, նենց որ գովում ու սատարում եմ «էս ո՞վ են, արտասահմանցի՞ են» ասողների ուղեղի արտաքին մի երկու թաղանթը պատռած կանանց։Ճ

«Տարօրինակելով տարօրինակվածը» տե՛ս այստեղ 

June 20, 2016

QYC featured at the interdisciplinary one-day workshop "Ordinary Times? Everyday Lives and Social Dynamism in the South Caucasus" at the University of Winchester

If you happen to be here on the following date and time:

Ordinary Times? Everyday Lives and Social Dynamism in the South Caucasus 
Friday 24 June, 9:30am-5:15pm } Room 116, Tom Atkinson Building, King Alfred Campus, University of Winchester, Sparkford Road, Winchester, Hampshire SO22 4NR, United Kingdom

Helin Anahit (Middlesex University) will be discussing the art interventions organized by the Queering Yerevan Collective in her talk "De-institutionalising and Feminising Gendered and Gentrified Public Spaces in Armenia."

June 4, 2016

տարօրինակելով տարօրինակվածը

http://www.epress.am/

Ազատ մարդ, ազատ քաղաքացի, ինքնորոշված, ինքնիշխան կին և մի համակարգ, որը ռեակցիա է տալիս, որը չի պարունակում որևէ ստեղծագործական միտք, ստեղծագործական պրոցեսներ։
                                                                                                                               արմինե առաքելյան


Хочется, чтобы везде была жизнь, пусть порою изведанная лишь мною, но всегда – жизнь.
                                                                                                                         гаянэ хачатурян


Живу в испуге и радости, что живу, дружу, что-то вижу – чужое горе, сочувствую, растворяюсь в нем, нуждаюсь в нем и выражаю все в большом замысле. С произошедшим я знаю, что невозможно мое возвращение в искусство, если я не раздвину гран(и)цы возможного.
                                                                                                                               сергей параджанов


May 31, 2016

LOVING EMILY

by Milena Abrahamyan


I am being haunted by Emily Dickinson. She says things like death makes you not see and I could not see to see. Her voice is so quiet and soft I confuse it with the wind or the dull buzzing of a bee.

When I open my eyes the room is dark. She is sleeping next to me. Her body is evaporated poetry. Her breath is snow. It fills the room.

»»  ««

I dream I am making love to her. She has her white nightgown on. I move my hand up to her breast and she says you can never have what you have. My hand hesitates to grasp the tender flesh. I balance myself on top of her and carefully take her face in my hands. She looks nothing like I had expected. Her face is simple, her chestnut hair is light and soft. It almost feels unreal between my fingers.

 She looks at me but I cannot be sure who she is looking at. Her eyes hold a childish glare, but there is something else there. Some kind of light behind her eyes. Perhaps immortality.

I bring my mouth close to her ear. She is all goose-bumps. I whisper, “please, I am so hungry.” Her lips barely move when she replies, Hunger is a way of persons outside windows that entering takes away.

I don’t understand this game she is playing. I grow silent and shift my body off of hers. She is cold and alive next to me, refusing to be seduced.

The plenty hurt me, she carries on. We are laying side by side now, facing the ceiling. We are only in a room. It is only night. This cannot be that overwhelming. Besides, she is dead. Nothing can hurt her now.

I many times thought peace had come when peace was far way, she speaks.

She must be listening to the thoughts I am having. Or I must be hallucinating. But then I realize that I am in the midst of a dream. And I shake myself out of sleep.

»»  ««

Emily is sitting on a chair facing the window. It is a moonless night. She is humming to herself. I get out of bed and slowly move toward her. As I get closer and closer I can hear the words she is mumbling, seam by seam, and could not make them fit. She doesn’t stir at the sight of me. Am I the ghost haunting her? Is that why she doesn’t see me? But then she turns to face me with a look of horror in her eyes.

I am all dashes! she cries.

Right away, I’m by her side. I take her head in my hands as if to protect her mind. I am all dashes! she repeats with desperate tears streaming out of her eyes.

The thought behind . . . I strove to join unto the thought before, she speaks cautiously. She looks out through the window as if the thoughts that have rolled out of her mouth are alive in the corners of the night.

I rock her body back and forth. She is stiff as someone in the throes of squeezing into the universe. As if she is the thing that caused the Gap. I think about giants and gnats and envision a question to ask her, but find that the question refuses to take on form.

The crying is gone now and she is breathing lightly. The snow from her breath collects on my shoulders. I take her frozen hand in mine and move toward the bed. I lay her down and cover her up with blankets. She says, Narcotics cannot still the Tooth That nibbles at the soul.

On the other side of the room I am collecting the snow in paper bags. I am not worried about it melting. There is something constant about this snow that comes out of the atmosphere of her lungs.

After I finish and there is not a trace of white left I get into bed with her. I bring extra blankets. Her eyes are closed and at peace.

»»  ««

I am pushed out of sleep by her screams.

Dying! Dying in the night! 
Won’t somebody bring the light 
So I can see which way to go 
Into everlasting snow?

She is hysterical, clutching at the air.

I bring her chamomile tea and lavender. She is inconsolable yet composed. Her body is shaking even with all the blankets I have put around her.

We stay up late into the night. She doesn’t say another word. There is only the sound of distant bells accompanying the deadly silence that has befallen the night. Emily falls asleep in my arms.

»»  ««

I awake in a grave. It is dark as night. Emily is next to me. She says, I can see thee better in the Dark. But I cannot see her. Only her voice is visible. She sounds happier, or relieved. I can’t tell which. She seems at peace.

And the snow is gone.